Kahunjuk Para Pangagung

(1)
Ka Pangersa Presiden RI Kadua

Bongan salira langkung percanten
kana haréwosna sétan
tibatan kereteg manah
wayahna kieu jantenna
kedah nampi dikakaya
dikantunkeun ku sadaya

Kapan salira uninga
sétan mah ngajurung laku
ka sakur anu takabur
ka sugri anu sarakah
nu lapar kakawasaan

Mémang leres kantos aya
aweuhan euyah-euyahan
ti abdi dalem miwah para pangawula
nu ngeukeuhan ka salira
malar ngalanggengkeun kalungguhan

Nanging apan pupulasan
sangkan maranéhna anteng
milampah polah nu nirca
nu nyangsara balaréa

Horéng ayeuna karaosna
salira lir nunggul-pinang
abdi dalem naronggongan
pangawula malik baha

Wayahna nampi hukuman
bongan ku polah salira

Ěmeh Salamah dikubur

Kakasih asli mah Ěméh
lengkepna Ěméh Salamah binti Madhalim
Wasta anu ayeuna éta mah paparin Amih
“Piraku Ěméh. Teu merenah
Kampungan. Dusun meledug. Ěmmy kituh
Panjangna Ěmmy Sylvianty. Kadé poho!”

Apalkeuneun sanés mung sakadar ngaran
Kabiasaan bantun ti lembur kedah dirobih
ku kabiasaan nu ilahar di kota
Ngawurukna kalintang titén Amih mah
Sinjang kedah pungsat kabaya dilahak-lahak
teu kantos lami digentos ku erok pondok

Rambut nu hideung meles tur panjang
bubuhan dikuramasan saban Jumaah
ku sapu-paré atanapi taneuh porang
dipotong pondok nakeran
teu tiasa deui digelungkeun

Pupur bahanan pun biang
ku Amih di kana wadah-runtahkeun
digentos ku wedak sanés saurna buatan Paris
Geuning ari mék-ap urang dayeuh
seueur pisan anu kedah diterapkeun

Waktos ngaca asa kabur pangacian
dina eunteung aya topéng
Astagrilullah. Ka mana Ěméh?
Horéng dikubur. Salin jinis jadi Ěmmy

Sadaya-daya. Abdi sadrah
Bongan tos bosen buburuh tandur
Bongan kabita ku Nyi Suti, aéh Néng Sita
nu teu weléh hurung-hérang
upami pareng wangsul ka lembur

Kitu singgetna lalakon abdi. Lah da terang
Si Um mah naléngténg sotéh
tambi teu ngawangkong teuing
da sanés éta apan nu dipikapalay mah

Ayeuna abdi di dieu
nyarengan Um di kamar hotél
yu atuh urang ngawitan
pan abdi ngudag setoran

1998

Basa Kuring Hudang Subuh

Bumi nu karék nyaring
bagéa  wilujeng sumping
hayam jago kongkorongok
mapag balébat nu datang

Ciibun ngagarantung ‘na daun cau
cireumis nyalangkrung dina pucuk jukut
nyéta késang meuting nu ngoprot sapoé jeput
kaendagkeun ku hiukna angin subuh

Bumi téh nyaéta kulah kasabaran
nu dipasrahkeun kalawan sadrah
ka sakumna pangeusi dunya
pikeun ngagulang-gapér kahirupan
kokocorannana geus ditangtukeun ti hilirna

Nya dina wanci kiwari
abdi Gusti sumerah diri
nyanggakeun tarékah poé kamari
bari terus usaha poé ayeuna
sugan robah Nasib nu geus dikudratkeun
dina gurat-gurat dampal leungeun

Mei 1966
(Tina kumpulan sajak “Katiga”, Galura 1975)

Kinanti Rumaos Diri

Naon deui anu kantun
tina lalampahan diri
iwal catetan bulukan
disumputkeun di nu buni
lalakon sanés sakedap
mangprung henteu dikadali

Dugi ka mana ngaberung
parantos teu apal deui
naon baé nu dirempak
ditataan matak isin
awahing kalalanjoan
tos sareupna nembé lilir

Majar téh wirahma hirup
larasna ulah sarupi
apan mungguh dina tembang
sok diwuwuh ku panambih
nanging bet kalalangkungan
panambihna seueur teuing

Kapaksa ayeuna rusuh
babalapan sareng wanci
rumaos bekelna kirang
padahal tos téréh dugi
nyanggakeun sadaya-daya
dikamanakeun gé nampi

2002

Sajeroning Sindang

Ěstu saleresna kitu
di dunya sakadar sindang
ngadon reureuh tina lalampahan mulang
ngabujeng ka pangbalikan

Nanging mungguh ari sindang
sok teu weléh hoyong manjang
di ditu di dieu betah
nu kitu nu kieu éndah
kana wangsul wuwuh wegah

Dian sajeroning sindang
kahoyong mah nya kantenan
henteu ngantunkeun catetan
anu rocét teu karuhan

Dina sajeroning sindang
kahoyong mah nya kantenan
teu weléh nyanding hariwang
inggis kérok balitungan
pibekeleun teu nyekapan

Dina sajeroning sindang
kahoyong mah nya kantenan
henteu reureuh tina éling
henteu kendat ngarérétan
kana jalan piwangsuleun

Dina sajeroning sindang
kahoyong mah nya kantenan
nu dipuhit iwal ti silaturahmi
antawis papada abdi
nu dipalar iwal ti silih ajénan
antawis papada urang
malar jalan ngabulungbung
ngabujeng hirup nu langgeng

2004

Panuhun Abdi Sadaya

Sanés. Sanés maksad ngawagel salira
gembleng percanten nampi laporan
bawahan Sanés kitu pamaksadan.
Leres. Salira kantenan leres. Teu cangcaya

ka bawahan nu satuhu, surti tur asak
jeujeuhan, pinunjul réka perdaya.
Ěstu dipahing maparin laporan rudet
ka atasan nu sadidinten tos ruwet.

Mungguh pangagung émutaneun ararahéng.
Bénten sareng andar-andar mung ukur
ngémutan hirup, nu teu reureuh tina sesah
Wuwuh bingun ku sering gentos pangagung.

Henteu. Teu maksad ngajurung laku malar
salira lungsur ka lembur. Mapay pasar, seja
ngaroris pangaos. Ngaprak ka pasawahan
ngapruk ka lembur pamayang. Sanés kitu

Pamaksadan. Leres. Salira mah leres
Pisan. Piraku teuing pangagung kedah
leukeun saba kampung. Lebar temen ku
anggoan kadinesan, waragadna awis pisan.

Nyocéng anggaran nagara, anggoeun
jengkar ka nagri. Nguyang sametan manawi
aya nu haat maparin. Naur hutang tandonna
mah anak incu. Ampun paralun piraku bet

kumawantun. Saupami kawidian ngadugikeun
panuhun, moal langkung ti sarupi. Pamugi
salira kersa ngamanahan haréwos batin
ku anjeun, nu sering ngadangu bangbaluh

sanaos teu dikedalkeun. Saupami pirajeunan
dilenyepan, nyangkolong waktos sakedik tina
kalangenan pulitik, tinangtos bakal uninga
jeritna abdi sadaya dihinisan tunggara.

2002

Ku Naon Juragan Bendu

Naha juragan kedah bendu
nalika di parapatan sim kuring nyaketan
kaca jandéla tutunggangan kagungan?
Leres, sim kuring téh nyarayuda
baramaén manawi aya nu haat maparin
ti sugri nu rido galih
Bilih juragan kaabotan
sim kuring seja pamitan

Sanés, sanés kahoyong sim kuring
ngaheurinan parapatan
nyiar untung tina énténg
hihitaran tina papan-papan acan
dikawatan karét geulang
hahaleuangan gé silung
Ampun paralun
da haté mah teu ngajurung
kajurung sotéh ku bingung

Leres pisan kereteg manah juragan
saumur sim kuring kedahna di sakolaan
sanés kukulamprengan di jalan
Nanging dalah dikumaha
Pun bapa teu werat ngawaragadan
da teu gaduh deui pacabakan
sabada dilirénkeun ti pabrik tinun

Ladang pun biang dadagangan
geuning tebih ti nyekapan
kanggo hirup sadinteneun
Sim kuring sareng pun adi
nya kapaksa kikieuan
sanes pédah pangedulan

Maksad mah mamanawian
tiasa ngabantos kolot
sapéséreun sabénggoleun
kanggo nyambung-nyambung umur

Kahoyong mah nya kantenan
cepeng damel di kantoran
atanapi di mana baé
anu kaétang merenah
sanés sapertos ayeuna
ngaheurinan parapatan
ngaganggu para juragan
anu kedah tumaninah

Nanging saha nu baris kersa
ngajeujeuhkeun merenahkeun
ka sim kuring anu ésdé gé teu réngsé

Dalah pun lanceuk pituin
nu tamat sakola téhnik
sadidinten mung ngiwir-ngiwir ijasah
tos dua taun ngaligeuh

Kumargi kitu neda tawakup
saupami kaca jendéla
tutunggangan kagungan
kakotoran ku karinget
tina ramo-ramo sim kuring
nu parantos ngarorongkong

1998

Nurugtug

Salira lamping nu itu
sim kuring gawir nu ieu
nurugtug ti luhur gunung
ngabujeng lemah nu datar
milarian kanggo reureuh
sabada  urang milampah
ngajurung mangprung kahoyong

Wangkid urang di puncakna
dina waktos katalimbeng
kantos nyipta-nyipta jangjang
malar ngapung langkung luhur
ngungkulan hiberna heulang
bongan sering ngabongohan
nyamberan kantéh kaasih
padahal tos terang rapuh
abong ditinun ku rusuh
dirara susulumputan

Horéng lalakon kalangkung
nu éndah téh ukur cangkang
kitu haréwosna huis
sareng kulutrakna waos
kana yuswa anu narah
henteu kersaeun salingkuh
diajak mupus talajak

Nurugtug ti luhur gunung
ngantunkeun puncak impénan
udagan nu teu kantenan
ngabujeng jalan satapak
muru geusan piwangsuleun
bet lami kaluli-luli
tangtos kedah rada rusuh
ngabaladah ngalelemah
bongan léngkah dihahambur
rumaos ngadon élodan

2002

Cadas Pangéran

Cadas Pangéran ayeuna
asa bénten ti harita
waktos sering pulang anting
antara Bandung-Sumedang
kapungkur mah ngabulungbung
teu seueur teuing péngkolan
ti tungtung dugi ka tungtung
disorang sakolépatan

Sandékala teu némbongan
pareng ngalangkung sareupna
ngagayuh ka tengah wengi
ngarampih sugri dedemit
di lamping bulan sidéngdang
béntang sapaparat jalan
nyerangkeun urang duaan
semu sirik ngadelékan

Cadas pangéran ayeuna
palebah mana éndahna
bayeungyang saban ngalangkung
ngahéab kana jajantung
ririwa ngabebegigan
mupuas ngajarebian
salira nu dipilari
ku henteu pisan maliré

2002

Nganteng

Bongan kantos silih-asih
piraku teu aya tineung
benang mah teu kantos pegat
nganteng dina angen-angen
tong nyobi-nyobi digunting
bilih kalah ramo potong
saéna mah dicangreudkeun
malah teu sesah nyepengan

Mugi salira teu lali
da sim kuring moal hilap
urang kantos ngararancang
nyipta-nyipta langlayangan
nu henteu gimir ku angin
najan hiuk ngagelebug
dalah teu rémpan ku panas
sanaos tarik nongtoréng

Sim kuring parantos gaduh
salira gé tos kagungan
langlayangan séwang-séwangan
anggur urang sina manteng
malar sami tatangahan
neuteup langit nu méh angkeub
ngarungkup urang duaan
tepang di alam nu lian

2002